Planeet Zee

Uitzonderlijke levensomstandigheden scheppen uitzonderlijke wezens. Sommige diepzeebewoners zoals de reuzepijlinktvis, de spinkrab en de reuzepissebed hebben een verrassend groot formaat in vergelijking met hun verwante soorten in minder diep water. Dit fenomeen noemt ‘diepzee gigantisme’. Het bestaan van de diepzeegiganten heeft de fantasie van menig zeeman op hol laten slaan, denk maar aan de legende van de diepzeemonsters de Kraken en de Megalodon. Waarom ze zo groot worden weten onderzoekers niet precies, evolutionair gezien is er alvast een verband gevonden tussen de hoeveelheid predatoren, het voedselaanbod en de groei.

De Bathynomus giganteus is met een gemiddelede lengte tussen 20 en 36 cm de grootste pissebed op aarde. (c) Edd Brooks/CEI Bahamas

In een omgeving met veel predatoren, is het voordelig om klein te zijn en minder op te vallen. In desolate gebieden met overvloedig voedsel en geen predatoren is de groei optimaal. De reuzepijlinktvis staat bovenaan het voedselweb in de diepzee. Ze zijn uitgerust met een grote ogen, dodelijke bek, scherpe haken en zuignappen, bovendien schieten ze door het water als een pijl, daar valt niet aan te ontsnappen. De reuzepissebed heeft een aantal andere succesvolle strategieën om te overleven. Hij kan in gevangenschap ongeveer 4 jaar overleven zonder voedsel. Veel angst voor predatoren heeft hij niet, hij rolt zichzelf op in een bolletje zodat hij volledig omgeven is door een hard pantser. De reusachtige kokerworm die op de vulkanische schoorstenen (zie Black smokers) voorkomt, heeft het voordeel dat hij zich onbeperkt kan voeden door samen te leven met een bacterie. Ongestoord en op enkele jaren wordt hij meer dan 2 meter groot. Dit maakt hem wat de groeisnelheid betreft een recordhouder onder de ongewervelden. 

De riemvis is de langste vis ter wereld. Er zijn exemplaren van meer dan 10 meter op het strand gevonden. (c) Cataline Island Marine Institute