Planeet Zee

Langsheen de Belgische kust komen dikwijls hoge concentraties sedimentdeeltjes voor in het water, waardoor het water over het algemeen heel troebel is. De opvatting als zou onze Noordzee hierdoor een ‘vuile’ zee zijn, is pertinent onjuist.  De zandige ondergrond wordt omgewoeld door de hoge stroomsnelheden en intense golfwerking die er voorkomen (zie Mee met het getij). Duikers zien amper een meter ver in dit troebel water, hoe weten zeedieren er dan te navigeren?   

De meeste vissen, en ook haaien, hebben een zijlijn die over de hele lengte van hun lichaam loopt en trillingen in het water opvangt. Er zijn daarnaast een flink aantal vissen, zowel zoet als zeewatervissen, die een baarddraad aan de onderkaak hebben.  In zee hebben bv. de kabeljauw, steenbolk en  vijfdradige meun baarddraden. Het is een soort tastorgaan waarmee de vis in troebel water beter naar prooien kan zoeken. Noem het een zesde zintuig.

De kabeljauw kan bewegingen in het water opnemen met zijn baarddraad en de zijlijn die over zijn lichaam loopt. (c)NOAA

 

Haaien hebben zeven zeer gevoelige zintuigen. Tijdens de jacht gebruiken ze hun goed ontwikkelde oren, ogen, neus en tastzin om een prooi snel te lokaliseren en ongemerkt te besluipen. Haaien hebben oogleden, wat andere vissen niet hebben. En niet één, maar wel drie. Het derde ooglid, het knipvlies, dient om zijn oog te beschermen. Omdat het doorzichtig is, kan hij nog zien. Om nòg beter onder water te kunnen kijken, hebben hondshaaien een zogenaamd tapetum. Dit is een laagje cellen in hun oog om meer licht op te vangen in het donkere water. Haaien bezitten daarbovenop elektroreceptoren, de ampullen van Lorenzi in de huid op hun kop.  Dit is hun zevende zintuig waarmee ze elektrische velden en temperatuurverschillen, dus de aanwezigheid van een mogelijke prooi, kunnen waarnemen. De ampullen van Lorenzi zijn kanaaltjes die met een geleiachtige stof zijn gevuld.  Elke ampul begint in een porie van de huid en eindigt in elektrische receptorcellen die de hersenen signaleren. 

 

Op de snuit van deze hondshaai, één van de kleine haaisoorten die nog voorkomen in de Belgische Noordzee, staan de ampullen van Lorenzi. Hiermee kan hij een vis in de bodem detecteren, ook al houdt die zich muisstil... (c) foto links Sharklab - foto rechts Klas Malmberg