Planeet Zee

Plastic soep

 
Marunda beach in Jakarta, Indonesië (c) Enny Nuraheni
Het zal je maar overkomen, je bent aan het zeilen van Hawaii naar Californië en onderweg kom je in een drijvende vuilnisbelt terecht.  Hoe komt het dat zwerfvuil zich zo ver van land bevindt?
 
80% van de plasticvervuiling op zee komt van het land. 60-80% van dit afval bestaat uit plastic. Het is niet verwonderlijk dat er in landen met weinig afvalwaterzuivering veel grote stukken plastic via de rivieren de zee indrijven. Het drijvende plastic in zee concentreert zich in de eerste plaats langs de kust en aan de riviermondingen. In de top tien van meest vervuilde stranden staan Kuta Beach in Bali (Indonesië), Chowpatty beach in Mumbai (Indië) en Guanabara Bay Beaches, Rio de Janeiro (Brazilië).  Wie de wereld rondreist, ziet het probleem met eigen ogen. Overal ligt er afval. Een groot deel van dit afval vindt er nagenoeg zijn weg naar het strand en zee.
 
 
Percentage van afvalwater dat er wereldwijd gezuiverd wordt voor het terug in het milieu terecht komt (National wastewater treatment indicator), en een schatting van de hoeveelheid plastic afval op het land (plastic marine debris) (c) GRID-Arendal en Maphoto/Riccardo Pravettoni
 
In Australië ontdekten onderzoekers dat ook op de meest afgelegen stranden er een grote hoeveelheid afval ligt. De oceaan brengt met de getijdenstroming immers veel afval terug aan land. En alles wat we niet opruimen, blijft liggen.
38 miljoen. Dat is een schatting van het aantal stuks plastic afval dat wetenschappers hebben aangetroffen op het paradijselijke Henderson Island middenin de Stille Oceaan. Ondanks het feit dat Unesco dit eiland als werelderfgoed beschouwt, tonen deze beelden dat het er nog allesbehalve een paradijs op aarde is.
Het plastic strand bij uitstek is Kamilo Beach in Hawaii. De oorzaak van al het afval op Hawaii en op Henderson Island ligt niet aan een slecht afvalbeleid. Op deze stranden spoelt afval aan van alle landen die aan de Stille Oceaan grenzen. Hawaii ligt op een locatie waar de oceaanstromingen een ringvormige beweging maken omdat het er windstil is, een zogenaamde gyre.  In de gyres is de concentratie plastic hoger dan in andere delen van de oceaan. Er zijn maar liefst 5 gyres waarvan één in de Noord Atlantische oceaan. Net zoals in de hoekjes van een kamer waar het vuil ophoopt, zie je in de oceaan verzamelplaatsen van drijvend plastic. 
 
De geografische verspreiding van plastic afval wordt sterk beinvloed door de plaatsen waar het de oceaan binnendrijft en de oceaanstromingen. (c) GRID-Arendal en Maphoto/Riccardo Pravettoni
 
Zo'n 30 jaar geleden spraken onderzoekers voor het eerst van plastic eilanden in de oceaan. In de Stille Oceaan bevindt zich een zodanig groot gebied vol plastic dat het de naam kunstof'archipel (eilandengroep) krijgt. Een plastic eiland is echter geen eiland waarop je kunt lopen. De verontreiniging is hier eerder diffuus. Het plastic drijft zowel aan de wateroppervlakte als in de waterkolom daaronder, met gemak tot 10 m en voor de kleine stukken zelfs 150 m diepte. Het grootste deel van de plasticvervuiling bestaat uit zeer kleine deeltjes, minder dan 10 millimeter groot. Die kleine stukjes vinden we helaas nu overal, de oceaan is veranderd in een plastic soep. De plastic soep is niet altijd zichtbaar vanaf een schip, noch op satellietfoto's. Het is zelfs perfect mogelijk om er door te varen en niets te merken.
 
 
 
Zo ziet plastic soep eruit © J.-van-Franeker-IMARES